Przegląd Geograficzny (2020) vol. 92, iss. 3

Badania georadarowe kemów, jako przykład możliwości zastosowania metod geofizycznych do badania form zbudowanych z drobnoziarnistych osadów klastycznych

Piotr Lamparski

Przegląd Geograficzny (2020) vol. 92, iss. 3, pp. 423-446
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2020.3.7

Abstract

W artykule wskazano na możliwości poszerzenia spektrum informacji o wykształceniu się strukturalno-teksturalnym osadów glacilimnicznych, poprzez zastosowanie metody georadarowej. Omówiono istotę rozpoznania osadów za pomocą aparatury georadarowej, a także parametry geofizyczne drobnoziarnistych osadów klastycznych. Zostały zaprezentowane rezultaty badań georadarowych pagórków kemowych na czterech reprezentatywnych stanowiskach. Dwa pierwsze stanowiska to leżące blisko siebie pagórki kemowe okolic Owieczkowa o odmiennej strukturze facji georadarowych, co wskazuje na różnice w ich morfogenezie. Następnie pagórek kemowy w Zapluskowęsach, charakteryzujący się regularnym kształtem i zbudowany z jednorodnego materiału. Zostanie pokazany układ facji georadarowych, będących obrazem struktur sedymentacyjnych. Ostatnim stanowiskiem jest pagórek kemowy w Piątkowie, w którym znajduje się znacznych rozmiarów odsłonięcie. Równolegle do ściany odsłonięcia, w jej bezpośredniej bliskości, został przeprowadzony przekrój georadarowy. W ścianie odsłonięcia przeprowadzono badania właściwości fizycznych i elektrycznych osadów, które posłużyły do kalibracji rezultatów sondowań georadarowych. W oparciu o interpretowane rezultaty geofizyczne wskazano na specyfikę morfogenezy poszczególnych pagórków kemowych, a także na zaobserwowane za pomocą georadaru struktury postsedymentacyjne. Przeprowadzono ocenę przydatności metody GPR do badań form glacilimnicznych zbudowanych z osadów drobno klastycznych. W artykule wskazano na duży potencjał metody GPR w ocenie budowy makroskalowej pagórków kemowych i pośrednio genezy poszczególnych form, szczególnie w kontekście ustalenia jej pozycji w strefie marginalnej lądolodu.

Keywords: kemy, Niż Polski, georadar, badania geofizyczne, osady klastyczne

Piotr Lamparski [piotr.lamparski@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 87-100 Torun, Kopernika 19, Poland