Przegląd Geograficzny (2015) tom 87, zeszyt 2

W sprawie optymalnego podziału terytorialnego Polski: zastosowanie analizy grawitacyjnej

Przemysław Śleszyński

Przegląd Geograficzny (2015) tom 87, zeszyt 2, s. 343-359 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2015.2.7

Artykuł dotyczy aktualnego podziału terytorialnego Polski, w nawiązaniu do tekstów D. Sokołowskiego (2014) i Ł. Zaborowskiego (2014a). Wydaje się, że jest coraz więcej argumentów, aby podjąć dyskusję nad jego zmianą. W ostatnim czasie można mówić o jeszcze jednym istotnym uwarunkowaniu, związanym z depopulacją i osłabianiem bazy ekonomicznej, jak też traceniem funkcji przez niektóre ośrodki miejskie. Przedstawiono przykłady analiz grawitacyjnych, które wskazują na możliwości optymalizacji w tym zakresie. Zakłada się, że określenie liczby i wyznaczenie obszarów przynależących do większych ośrodków osadniczych może polegać na uwzględnieniu naturalnych ciążeń, związanych z fizykalnym rozumieniem oddziaływań społeczno-ekonomicznych. Tym samym wyznaczone zasięgi ciążeń mogą być pomocne w odwzorowaniu ich jako jednostek podziału terytorialnego. Analizy pokazują, że w świetle analizy grawitacyjnej zarówno liczba, jak też granice jednostek pierwszego szczebla obecnego podziału terytorialnego nie są optymalne. Można wnioskować, że w stosunku do obecnych 16 województw bardziej zasadny byłby podział albo na 14, albo na 18-20 jednostek.

Słowa kluczowe: podział terytorialny, zasięg oddziaływania, modele grawitacji

Przemysław Śleszyński [psleszyn@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization PAS