Alina Gerlée
Artykuły
Czy produkt tradycyjny ma współrzędne? Kartowanie tradycji żywnościowych w Polsce
Przegląd Geograficzny (2026) tom 98, zeszyt 2, s. 135-152 | 
Pełny tekst
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2026.2.1
Streszczenie
Celem artykułu jest zaprezentowanie metody kartowania tradycyjnych produktów żywnościowych na podstawie ich opisowych charakterystyk, a także wizualizacja i analiza jego efektów. Podstawowe źródło danych stanowiła lista produktów tradycyjnych prowadzona od 2005 r. w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Uwzględniono także polskie produkty certyfikacji unijnej, które mają przypisaną lokalizację geograficzną (PDO, PGI). W efekcie skartowano 2117 produktów uznanych za żywność tradycyjną. Większość produktów miało zasięg regionalny, a głównymi obszarami koncentracji był Śląsk (oraz Śląsk Cieszyński), Kaszuby, Wielkopolska i Kujawy. Zasięgi występowania produktów z poszczególnych kategorii różniły się od siebie, choć w przypadku trzech najliczniejszych (gotowe dania i potrawy, produkty mięsne, wyroby piekarnicze i cukiernicze) widać było podobieństwa w rozmieszczeniu. Lista produktów tradycyjnych okazała się być zbiorem szerokim, wewnętrznie zróżnicowanym i metodologicznie niespójnym. Badanie pokazało, że rejestr ten należy traktować nie tyle jako obraz bogactwa tradycji samych w sobie, co jako ich interpretację na potrzeby operacyjne. Mapa prezentująca zasięgi produktów według gmin jest nie tyle obrazem bogactwa tradycji żywnościowej, co raczej obrazem zainteresowania tą tradycją ze strony aktywnych interesariuszy. Przeprowadzone kartowanie pokazało wymiar przestrzenny zgłoszonych produktów tradycyjnych, który do tej pory nie był szerzej analizowany w literaturze przedmiotu. Może on stanowić platformę interpretacji i komunikacji dziedzictwa żywnościowego, a także stanowić element edukacji konsumenckiej oraz narzędzie wspierające rozwój turystyki kulinarnej.
Słowa kluczowe: żywność tradycyjna, dziedzictwo żywnościowe, kartowanie, produkty tradycyjne
[a.gerlee@uw.edu.pl]
[ma.harasimow@student.uw.edu.pl], Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
[m.zachwatowicz@uw.edu.pl], Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
[skulczyk@uw.edu.pl], Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
[m.grzywacz14@student.uw.edu.pl], Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
[m.derek@uw.edu.pl], Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych
Cytowanie
APA: Gerlée, A., Harasimowicz, M., Zachwatowicz, M., Kulczyk, S., Grzywacz, M., & Derek, M. (2026). Czy produkt tradycyjny ma współrzędne? Kartowanie tradycji żywnościowych w Polsce. Przegląd Geograficzny, 98(2), 135-152. https://doi.org/10.7163/PrzG.2026.2.1
MLA: Gerlée, Alina, et al. "Czy produkt tradycyjny ma współrzędne? Kartowanie tradycji żywnościowych w Polsce". Przegląd Geograficzny, vol. 98, no. 2, 2026, pp. 135-152. https://doi.org/10.7163/PrzG.2026.2.1
Chicago: Gerlée, Alina, Harasimowicz, Małgorzata, Zachwatowicz, Maria, Kulczyk, Sylwia, Grzywacz, Marta, and Derek, Marta. "Czy produkt tradycyjny ma współrzędne? Kartowanie tradycji żywnościowych w Polsce". Przegląd Geograficzny 98, no. 2 (2026): 135-152. https://doi.org/10.7163/PrzG.2026.2.1
Harvard: Gerlée, A., Harasimowicz, M., Zachwatowicz, M., Kulczyk, S., Grzywacz, M., & Derek, M. 2026. "Czy produkt tradycyjny ma współrzędne? Kartowanie tradycji żywnościowych w Polsce". Przegląd Geograficzny, vol. 98, no. 2, pp. 135-152. https://doi.org/10.7163/PrzG.2026.2.1
Przegląd Geograficzny (2019) tom 91, zeszyt 1, s. 83-106 | Pełny tekst
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.1.4
Streszczenie W artykule dokonano oszacowania wpływu pozyskiwania drewna na wybrane procesy naturalne i elementy środowiska w 15 nadleśnictwach w Karpatach Wschodnich, w tym na strukturę gleby i tempo erozji oraz na reakcję hydrologiczną w skali stoku i zlewni. Główny nacisk położony został na oszacowanie gęstości i przestrzennego układu dróg leśnych i szlaków zrywkowych oraz intensywności ich wykorzystania, ponieważ z przeglądu literatury wynika (por. Affek, 2019), że zrywka jest tym elementem procesu pozyskiwania drewna, który w największym stopniu oddziałuje na glebę i reakcję hydrologiczną zlewni górskich. Do badań wykorzystano wysokorozdzielcze dane LiDAR i dane leśne. Uzyskane wyniki wskazują, że ok. 5% analizowanego obszaru ma naruszoną strukturę gleby na skutek stosowanej naziemnej zrywki, przeważająca część powierzchni analizowanych oddziałów leśnych może być zagrożona skutkami efektu brzegowego powodowanego przez drogi, a gęstość dróg leśnych, z uwzględnieniem szlaków zrywkowych, należy do najwyższych notowanych w literaturze.
Słowa kluczowe: drogi leśne, zrywka, LiDAR, erozja, efekt brzegowy, Karpaty Wschodnie
[a.affek@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, Twarda 51/55, 00‑818 Warszawa, Poland
[a.gerlee@uw.edu.pl]
[m.zachwatowicz@uw.edu.pl]
Cytowanie
APA: Affek, A., Gerlée, A., Sosnowska, A., & Zachwatowicz, M. (2019). Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat. Przegląd Geograficzny, 91(1), 83-106. https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.1.4
MLA: Affek, Andrzej, et al. "Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat". Przegląd Geograficzny, vol. 91, no. 1, 2019, pp. 83-106. https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.1.4
Chicago: Affek, Andrzej, Gerlée, Alina, Sosnowska, Agnieszka, and Zachwatowicz, Maria. "Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat". Przegląd Geograficzny 91, no. 1 (2019): 83-106. https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.1.4
Harvard: Affek, A., Gerlée, A., Sosnowska, A., & Zachwatowicz, M. 2019. "Oszacowanie skali wpływu pozyskiwania drewna na wybrane elementy środowiska we wschodniej części polskich Karpat". Przegląd Geograficzny, vol. 91, no. 1, pp. 83-106. https://doi.org/10.7163/PrzG.2019.1.4