Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4

Articles

Idee postmodernizmu w geografii społeczno-ekonomicznej

Wiesław Maik

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 425-440 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.1

Further information

Abstract:

Artykuł dotyczy związków geografii z postmodernizmem. Składa się z trzech części. Pierwsza zawiera charakterystykę postmodernizmu jako szerokiego ruchu intelektualnego przełomu stuleci, omawia kontrowersje wokół pojęcia i założeń tej koncepcji oraz wskazuje na źródła myśli postmodernistycznej. Druga część poświęcona jest roli idei postmodernizmu w przemianach współczesnej geografii człowieka. Nurt ten był przedstawiony przez niektórych badaczy jako przejaw nowej geografii postmodernistycznej, inni pisali o zwrocie postmodernistycznym w geografii. Trzecia część wskazuje, na czym polegały zapładniające impulsy postmodernistyczne w geografii człowieka i przedstawia dziedziny badawcze, w których ich wpływ zaznaczył się najsilniej.

Keywords: postmodernizm, geografia człowieka, zwrot postmodernistyczny

Wiesław Maik, Institute of Geography, Nicholaus Copernicus University, Tbruń, Poland

Narodowi przewoźnicy drogowi w krajach Grupy Wyszehradzkiej – część I

Zbigniew Taylor, Ariel Ciechański

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 441-467 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.2

Further information

Abstract: Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie 25-letnich przekształceń organizacyjno-własnościowych narodowych przedsiębiorstw transportu samochodowego w Polsce (PKS), w Czechach i na Słowacji (ČSAD) oraz na Węgrzech (Volán). Artykuł składa się z dwóch części. W części I, w niniejszym zeszycie, opisuje się genezę i rozwój narodowych przewoźników drogowych, ramy prawne i warunki ich prywatyzacji, a także charakterystykę transformacji samochodowych przedsiębiorstw towarowych. Część II, która ukaże się w zeszycie 2/2017 Przeglądu Geograficznego, koncentruje się na przekształceniach przedsiębiorstw transportu autobusowego w krajach Grupy Wyszehradzkiej.

Keywords: prywatyzacja, deregulacja, przewoźnicy drogowi, PKS, CSAD, SAD, NAD, Volan, Grupa Wyszehradzka, geografia przedsiębiorstw

Zbigniew Taylor [z.taylor@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 00-818 Warsaw, Twarda 51/55, Poland
Ariel Ciechański [ariel@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 00-818 Warsaw, Twarda 51/55, Poland

Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego

Przemysław Śleszyński, Tomasz Komornicki

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 469-488 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3

Further information

Abstract: W artykule przedstawiono klasyfikację gmin Polski opracowaną w 2013 r. na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego w gminach (Śleszyński i inni, 2015). Wykorzystuje ona metodę dedukcyjno-indukcyjną, wypracowaną pod względem koncepcyjnym i metodologicznym wcześniej dla województwa mazowieckiego (Śleszyński, 2012), a pod względem identyfikacji szczegółowych kryteriów – tzw. typologię funkcjonalną na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego w skali lokalnej (Śleszyński i inni, 2007; Komornicki i Śleszyński, 2008). W rezultacie zostało wyróżnionych 10 kategorii (typów) gmin: A – rdzenie Miejskich Obszarów Funkcjonalnych (MOF) ośrodka wojewódzkiego; B – strefy zewnętrzne MOF; C – rdzenie obszarów funkcjonalnych miast subregionalnych; D – ich strefy zewnętrzne; E – miasta-ośrodki wielofunkcyjne; F – gminy z rozwiniętą funkcją transportową; G – gminy o innych rozwiniętych funkcjach pozarolniczych (turystyka oraz funkcje wielkopowierzchniowe, w tym przemysł wydobywczy); H – gminy z intensywnie rozwiniętą funkcją rolniczą; I – gminy z umiarkowanie rozwiniętą funkcją rolniczą; J – gminy ekstensywnie zagospodarowane (funkcje leśne, ochrony przyrody).

Keywords: klasyfikacja, metoda dedukcyjno-indukcyjna, funkcje gmin, planowanie przestrzenne, monitoring rozwoju

Przemysław Śleszyński [psleszyn@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization PAS
Tomasz Komornicki [t.komorn@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences Twarda 51/55, 00‑818 Warsaw: Poland

Cykle pokoleniowe w czasie i przestrzeni

Mariusz Kowalski

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 489-510 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.4

Further information

Abstract: Jednym ze sposobów tłumaczenia rzeczywistości są koncepcje cykliczności niektórych zjawisk i procesów. Dotyczy to również życia społecznego. Wśród wielu idei szczególnie przekonująca wydaje się koncepcja cyklu pokoleniowego. Tłumaczy ona zmianę społeczną naturalnym następstwem pokoleń. W nawiązaniu do tej idei dużą popularność zdobyła przede wszystkim teoria Straussa i Howe’a. Wyznaczony przez nich czas trwania jednego cyklu pokoleniowego jest jednak o połowę krótszy od przeciętnej różnicy wieku (30-40 lat) między rodzicami a dziećmi (Tremblay i Vezina, 2000). Tymczasem, istnienie dłuższego cyklu pokoleniowego sygnalizowali bezpośrednio lub pośrednio badacze z różnych dziedzin nauk społecznych: N. Davies (1984), M. Alexander (2005a, 2005b), W. Białek (2009). Pojawia się potrzeba usystematyzowania tej koncepcji, zwłaszcza w kontekście uniwersalności i międzynarodowej synchronizacji omawianego zjawiska. W tym względzie argumentów dostarcza również geografia polityczna.

Keywords: życie polityczne, pokolenia, cykliczność, zmiany terytorialne, Polska, Europa, świat

Mariusz Kowalski [mar.kow@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization, Polish Academy of Sciences Twarda 51/55, 00-818 Warsaw: Poland

Miasto podwójne jako forma osadnicza

Robert Szmytkie

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 511-531 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.5

Further information

Abstract: Głównym celem artykułu jest próba zdefiniowania pojęcia „miasto podwójne” jako formy osadniczej oraz uporządkowanie terminologii stosowanej w odniesieniu do tej grupy miast. Miasta podwójne, to jednostki powstałe w wyniku administracyjnego połączenia dwóch miast. W dosłownym rozumieniu są to miasta złożone z dwóch elementów składowych o miejskim rodowodzie. W szerszym ujęciu miasta podwójne mogą składać się z większej liczby elementów składowych, z których dwa powinny być jednostkami osadniczymi o miejskim rodowodzie. W artykule dokonano typologii miast podwójnych w nawiązaniu do okresu powstania formy (typologia historyczna), stopnia zintegrowania części składowych (typologia przestrzenna), charakteru formy przestrzennej, relacji występujących między osiedlami miasta oraz układu funkcjonalnego.

Keywords: miasta podwójne, miasta-zlepieńce, zmiany administracyjne miast, Polska

Robert Szmytkie [robert.szmytkie@uwr.edu.pl], Institute of Geography and Regional Development University of Wrocław pl. Uniwersytecki 1, 50-137 Wrocław: Poland

Lokalne Organizacje Turystyczne – wpływ na rozwój turystyki w regionie, na podstawie oceny własnej LOT-ów i ich członków

Agata Stefanowska, Maria Lipko-Kowalska, Anna Magdalena Darmas

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 533-552 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.6

Further information

Abstract:

Lokalne Organizacje Turystyczne (LOT), działające w Polsce od 2000 r., stanowią podstawę do kreowania lokalnej gospodarki turystycznej. Celem badania była próba odpowiedzi na pytanie, czy w opinii LOT-ów oraz ich członków, LOT-y spełniają swoje funkcje i przyczyniają się do kreowania rynku turystycznego w kraju. Wyniki badań wskazują, że działania LOT-ów są niewystarczające. Współpraca z innymi podmiotami rzadko jest regularna. Do innych barier ograniczających rozwój turystyki na obszarach działania należą czynniki ekonomiczne (brak funduszy), niewystarczające zainteresowanie współpracą jednostek samorządowych oraz niedostrzeganie jej znaczenia w promowaniu obszaru.

Keywords: rozwój regionalny, lokalne organizacje turystyczne, współpraca miedzysektorowa, badania sondażowe, promocja, Polska

Review

Przegląd Geograficzny T. 88 z. 4 (2016), Recenzje

Przegląd Geograficzny (2016) tom 88, zeszyt 4, pp. 553-563 | Full text