Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3

Articles

Porównanie europejskich skal ekologicznych liczb wskaźnikowych w ocenie środowiska fizycznogeograficznego na podstawie charakterystycznych gatunków roślin lasów liściastych z klasy Querco-Fagetea

Ewa Roo-Zielińska

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 317-345 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2009.3.1

Further information

Abstract: Przedmiotem analizy porównawczej są trzy oryginalne europejskie skale ekologicznych liczb wskaźnikowych powstałe w różnych regionach geograficznych środkowej Europy: (1) H. Ellenberga i innych (1991) – w Niemczech, (2) E. Landolta (1977) – w Szwajcarii i (3) K. Zarzyckiego i innych (2002) – w Polsce. Wykorzystano zbiór gatunków roślin naczyniowych charakterystycznych dla lasów liściastych z klasy Querco-Fagetea. Celem analizy jest odpowiedź na pytanie, na ile skale liczb ekologicznych wywodzące się z różnych części Europy Środkowej są zgodne (lub odmienne) w diagnozach ekologicznych tych samych gatunków wyrażonych przez trzy liczby wskaźnikowe (odpowiadające trzem skalom) dla każdej z sześciu cech środowiska geograficznego: trzech klimatycznych (światła L, temperatury T, stopnia kontynentalizmu K) i trzech glebowych (wilgotności F, kwasowości R oraz zawartości azotu N). Uzyskany wynik analizy porównawczej trzech europejskich skal wskazuje na wyraźne różnice: (1) Ellenberg ocenia większość gatunków jako wskaźniki obszarów suboceanicznych, a Landolt i Zarzycki jako przejściowych; (2) Zarzycki – jako wskaźniki gleb zasobnych, a pozostali autorzy skal – jako umiarkowanie zasobnych.

Keywords: ekologiczne skale liczb wskaźnikowych, charakterystyczne gatunki roślin, środowisko fizycznogeograficzne, cechy klimatyczne, właściwości gleb

Ewa Roo-Zielińska [e.roo@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 00-818 Warsaw, Twarda 51/55, Poland

Zmiany charakteru i rozmieszczenia zbiorowisk roślinnych w dolinie środkowej Wisły w drugiej połowie XX wieku (odcinek Annopol–Góra Kalwaria)

Anna Kowalska

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 347-364 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2009.3.2

Further information

Abstract: Celem niniejszej pracy jest ukazanie zmian rozmieszczenia i charakteru zbiorowisk roślinnych oraz określenie ogólnych kierunków przekształceń środowiska geograficznego, jakie zaszły w ciągu 50 lat w dolinie środkowej Wisły. Badania dotyczą okresu 1949–2001, z którego pochodzą wykorzystane w pracy materiały kartograficzne. Wyniki analizy wskazują na zmiany sposobu rolniczego wykorzystania terenów doliny. Dotyczy to szczególnie zbiorowisk łąkowych. Na całym odcinku zaobserwowano zmiany roślinności świadczące o obniżaniu się poziomu wód gruntowych lub zmianie poziomego ruchu wody. Innym ważnym zjawiskiem jest lądowienie koryta rzeki oraz zbiorników wód powierzchniowych. Odnotowano także ogólny wzrost antropizacji krajobrazu.

Keywords: Dolina Środkowej Wisły, analiza historyczna, zmiany roślinności, użytkowanie ziemi, numeryczne mapy roślinności

Anna Kowalska [aniak@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 00-818 Warsaw, Twarda 51/55, Poland

Obiekty krenologiczne dorzecza Odry

Adam Choiński, Mariusz Ptak

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 365-372 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2009.3.3

Further information

Abstract: Na podstawie map hydrograficznych w skali 1:50 000, dokonano inwentaryzacji obiektów krenologicznych w dorzeczu Odry. Łącznie zarejestrowano ich 2611, z czego najwięcej jest źródeł stałych 1309, a następnie: 568 wycieków, 336 młak, 129 ujętych źródeł stałych, 111 zespołów źródeł, 87 źródeł okresowych, 66 źródeł mineralnych i 5 źródeł obserwowanych. Łączna wydajność wszystkich wypływów jest niewielka, oszacowana została bowiem na 1,645 m3s–1. Najbardziej wydajne źródła osiągają około 50 l·s–1, a zaledwie kilkanaście przekracza 20 l·s–1. Pod względem liczby obiektów krenologicznych widać wyraźną różnicę między strefą gór i nizin, mniej wyraźnie natomiast różnica ta zaznacza się jeśli chodzi o wydajność wypływów.

Keywords: obiekty krenologiczne, dorzecze Odry, liczba i wydajność

Adam Choiński, Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Zakład Hydrologii i Gospodarki Wodnej
Mariusz Ptak [ptakm@amu.edu.pl], Uniwersytet im. A. Mickiewicza, Zakład Hydrologii i Gospodarki Wodnej

Rola opadów nawalnych w kształtowaniu stoków i koryt w Gorcach na przykładzie zlewni potoków Jaszcze i Jamne

Anna Bucała

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 399-418 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2009.3.5

Further information

Abstract: W artykule opisano rolę opadów nawalnych w przebiegu procesów stokowych i korytowych w Gorcach na przykładzie dolin potoków Jaszcze i Jamne podczas opadów w lipcu 1997 i 2008. Skutki ulew z pierwszej dekady lipca 1997 r. opisano na podstawie analizy zdjęć lotniczych, na których zarejestrowane zostały płytkie formy osuwiskowe na stokach. Natomiast w czasie badań w lipcu 2008 r. obserwowano bezpośrednio przebieg i skutki krótkotrwałych ulew, które spowodowały największe przekształcenia w korycie potoku Jamne oraz przyczyniły się do powstania na stokach kilku małych zerw zwietrzelinowych. Stwierdzono, że podczas opadów nawalnych większe zmiany zachodzą w korytach potoków niż na stokach.

Keywords: opady nawalne, ruchy osuwiskowe, procesy korytowe, Gorce

Anna Bucała [abucala@zg.pan.krakow.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 31-018 Krakow, Sw. Jana 22, Poland

Rola ostatniego zlodowacenia w ukształtowaniu systemu krasowego Wywierzyska Goryczkowego w Tatrach

Tomasz Bytomski

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 419-431 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2009.3.6

Further information

Abstract: W artykule podjęto próbę oszacowania objętości wód roztopowych würmskiego lodowca Doliny Suchej Wody w okresie jego maksymalnego zasięgu oraz określenia ich roli w ukształtowaniu systemu krasowego Wywierzyska Goryczkowego. W świetle uzyskanych wyników można stwierdzić, że w okresie maksymalnego zlodowacenia doliny wody glacjalne mogły mieć ograniczone znaczenie dla kształtowania środowiska krasowego tego systemu. Przypuszczalnie większą rolę w rozwoju systemu krasowego odegrała ostatnia faza recesji lodowca.

Keywords: zlodowacenie, rzeźba krasowa, wody lodowcowe, Tatry

Review

Przegląd Geograficzny T. 81 z. 3 (2009), Recenzje

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 433-435 | Full text

Kronika

Przegląd Geograficzny T. 81 z. 3 (2009), Kronika

Przegląd Geograficzny (2009) tom 81, zeszyt 3, pp. 437-440 | Full text