Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2

Oszacowanie skutków presji inwestycyjnej i nadpodaży gruntów budowlanych w strefie podmiejskiej Warszawy na przykładzie gmin pasma zachodniego

Przemysław Śleszyński, Marcin Stępniak, Damian Mazurek

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 209-240 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.2

Further information

Abstract: W artykule przedstawiono, zmodyfikowany do celów wydawniczych, fragment opracowania, wykonanego w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN dla Ministerstwa Infrastruktury i Budownictwa (Śleszyński i inni, 2017). Przedmiotem była analiza dokumentów planowania przestrzennego ze szczególnym uwzględnieniem problemów rozpraszania zabudowy, chłonności demograficznej oraz lokalizacji zabudowy na obszarach pokrytych i niepokrytych planami miejscowymi. Badaniami objęto 21 gmin położonych na zachód od Warszawy. Na podstawie usług WFS (Web Feature Service) lub bezpośrednio z urzędów gmin zebrano wektorowe dane o granicach i strukturze przeznaczenia terenów w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i planach miejscowych oraz o współrzędnych geograficznych lokalizacji i rodzaju decyzji o warunkach zabudowy. Stwierdzono dużą nadpodaż gruntów budowlanych skutkującą rozpraszaniem zabudowy i jej niedopasowaniem m.in. do istniejącego zainwestowania, w tym do sieci usług podstawowych.

Keywords: planowanie przestrzenne, zagospodarowanie przestrzenne, rozpraszanie zabudowy, chłonność demograficzna, strefa podmiejska, aglomeracja warszawska

Przemysław Śleszyński [psleszyn@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization PAS
Marcin Stępniak [stepniak@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences Twarda 51/55, 00‑818 Warsaw: Poland

Wyludnianie powiatu kłodzkiego – przestrzenne zróżnicowanie i uwarunkowania

Agnieszka Latocha, Mariusz Szymanowski, Małgorzata Wieczorek

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 241-266 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.3

Further information

Keywords: depopulacja, statystyka GI Getisa-Orda, analiza szeregów czasowych metodą k-średnich, indeks TPI, powiat kłodzki, Sudety

Agnieszka Latocha [agnieszka.latocha@uwr.edu.pl], University of Wrocław Faculty of Earth Science and Environmental Management pl. Uniwersytecki 1, 50-137 Wrocław: Poland

Tereny pokopalniane Zagłębia Wałbrzyskiego 20 lat po zamknięciu kopalń węgla

Jan Wójcik

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 267-290 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.4

Further information

Abstract: Artykuł przedstawia obecny stan, zagospodarowanie i wykorzystanie terenów pokopalnianych Zagłębia Wałbrzyskiego. Odtworzono też przemiany w krajobrazie hałd i osadników, które zaszły w latach 1996–2016 oraz ustalono, jak zmieniły się funkcje obiektów stanowiących dawniej trwały majątek kopalń. W badanym okresie dokończono rekultywację hałd, głównie w kierunku leśnym, a strome stoki tych form zadarniono i zakrzewiono. Spośród ogółu hałd tylko dwie zagospodarowano na cele rekreacyjne i sportowe. Muły z osadników są wydobywane i wykorzystywane do produkcji paliwa. Zachodzą tam wtórne przekształcenia powierzchni ziemi. Większość budynków i budowli pokopalnianych rozebrano i wyburzono. Tereny te nie są przystosowane do pełnienia nowych funkcji i stanowią przeważnie nieużytki. Obiekty w dobrym stanie technicznym przekazano władzom Wałbrzycha i Boguszowa-Gorców lub sprzedano firmom i osobom prywatnym. Dziś pełnią one różne funkcje: przemysłowe, usługowe, administracyjne, mieszkalne, turystyczne i edukacyjne. Zagospodarowanie i wykorzystanie obiektów pogórniczych w Zagłębiu Wałbrzyskim jest podobne jak na obszarach pokopalnianych w Europie Zachodniej, jednak standard i stopień ich zagospodarowania odbiegają od wzorców zachodnioeuropejskich. Dobrze utrzymywane budynki i budowle pokopalniane będą prawdopodobnie nadal pełnić podobne funkcje jak obecnie, a hałdy i osadniki mogą być wykorzystane nie tylko na cele turystyczne i rekreacyjne, ale także jako źródło tanich i łatwo dostępnych odpadów mineralnych.

Keywords: tereny pokopalniane, obiekty pokopalniane, rekultywacja i zagospodarowanie hałd i osadników, Zagłębie Wałbrzyskie

Czy imigracja jest szansą dla wyludniających się polskich miast? Wybrane rodzaje ruchów migracyjnych

Jolanta Jakóbczyk-Gryszkiewicz

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 291-308 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.5

Further information

Abstract: Celem artykułu była próba odpowiedzi na pytanie czy ruchy migracyjne mogą zatrzymać depopulację polskich miast. Analizę przeprowadzono na tle pogarszającej się sytuacji demograficznej Polski, wynikającej w głównej mierze z ubytku naturalnego ludności i ujemnego salda migracji. Imigrację potraktowano w kontekście wybranych rodzajów napływu migracyjnego do miast, tj. napływ cudzoziemców, reemigrantów oraz absolwentów uczelni wyższych. Jak wykazała analiza danych, wielokierunkowy napływ migrantów tylko w niewielkim stopniu może wpłynąć na sytuację demograficzną polskich miast.

Keywords: depopulacja, polskie miasta, migracje, cudzoziemcy, studenci

Procesy depopulacji w Polsce w świetle zmian bazy ekonomicznej miast

Robert Krzysztofik, Robert Szmytkie

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 309-329 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.6

Further information

Abstract: Celem opracowania jest próba wyjaśnienia relacyjności zmian liczby ludności w miastach przemysłowych wobec przekształceń demograficznych w miastach reprezentujących inny typ funkcjonalny. Założono, że w okresie dynamicznego rozwoju silnie wyspecjalizowanej funkcji przemysłowej miasta, jego liczba ludności wzrasta ponadprzeciętnie szybko. Z kolei w przypadku regresu funkcji przemysłowej w tej grupie miast, ich liczba mieszkańców zmniejsza się również z wysoką intensywnością. W obu przypadkach fundamentalne znaczenie ma rozwój nieliniowy uwydatniający się zjawiskiem tzw. bifurkacji. Przeprowadzone analizy zmian ludnościowych w polskich miastach różnych kategorii wielkościowych wykazały, że miasta (po) przemysłowe podlegają obecnie znacznie bardziej dynamicznym procesom depopulacji niż miasta pozostałych typów funkcjonalnych.

Keywords: procesy depopulacji, kurczące się miasta, baza ekonomiczna miast, ośrodki przemysłowe, Polska

Robert Krzysztofik, Departament of Economic Geography University of Silesia Będzińska 60, 41-200 Sosnowiec: Poland
Robert Szmytkie [robert.szmytkie@uwr.edu.pl], Institute of Geography and Regional Development University of Wrocław Pl. Uniwersytecki 1, 50-137 Wrocław: Poland

Przestrzeń czasu wolnego licealistów i seniorów w mieście dotkniętym procesami depopulacyjnymi – zmiany, zagrożenia, oczekiwania. Przykład Łodzi

Michał Duda

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 331-352 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.7

Further information

Abstract: Artykuł przedstawia wyniki badań przeprowadzonych wśród dwóch różniących się kategorii społecznych, niezwykle istotnych przy analizach związanych z depopulacją: ludzi młodych (ryzyko migracji) oraz wśród osób w zaawansowanym wieku (mniej mobilnych i pozostających w wyludniającym się mieście). Przedmiotem badań były oczekiwania związane z przestrzenią rekreacyjną licealistów w wieku około 18 lat oraz seniorów – słuchaczy uniwersytetów trzeciego wieku. Oczekiwania te zostały zbadane za pomocą metody kwestionariuszowej z użyciem tzw. map mentalnych – czyli odręcznych szkiców wyobrażeń przestrzennych. Na podstawie analiz wyodrębniono cechy wspólne oraz różnice w postrzeganiu przez obie kategorie badanych terenów spędzania czasu wolnego. Określono oczekiwane i pożądane elementy tej przestrzeni oraz wskazano kierunki zmian w zagospodarowaniu przestrzeni wyludniającego się miasta – Łodzi.

Review

Przegląd Geograficzny T. 90 z. 2 (2018), Recenzje

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 353-367 | Full text

In memoriam

Władysława Stola (1931-2018)

Roman Kulikowski

Przegląd Geograficzny (2018) tom 90, zeszyt 2, pp. 369-371 | Full text
doi: https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.8

Further information

Roman Kulikowski [r.kulik@twarda.pan.pl], Institute of Geography and Spatial Organization Polish Academy of Sciences, 00-818 Warsaw, Twarda 51/55, Poland